Biểu tượng văn hóa các nước: Bài 2: Đấu trường Colosseum

Biểu tượng văn hóa các nước: Bài 2: Đấu trường Colosseum

Biểu tượng văn hóa các nước: Bài 2: Đấu trường Colosseum
Roma (thủ đô của nước Italia) là một trong số rất ít những thành phố cổ kính nhất thế giới. Roma còn lưu giữ rất nhiều di tích kiến trúc hoành tráng từ thời cổ đại và trung đại. Thành phố cổ này giống như một bảo tàng lộ thiên khổng lồ. Nơi đây nổi tiếng nhất là đấu trường Colosseum – được xem là biểu tượng cho sự hùng cường và vĩ đại của đế chế La Mã, đồng thời nó cũng là công trình tiêu biểu cho nghệ thuật và nếp sống của người La Mã cổ đại.
Biểu tượng của nền văn minh La Mã
Đế chế La Mã đã đạt đến mức phát triển đỉnh điểm của nó vào thế kỉ II sau Công nguyên, cả về lãnh thổ, lẫn sự giàu có, thịnh vượng. Đây là khoảng thời gian mà tầng lớp thống trị ra sức hưởng thụ số của cải vật chất dồi dào từ khắp mọi miền của đế chế ùn ùn đổ về Roma. Tất cả điều kiện đều thuận lợi về nguồn nhân lực, vật liệu xây dựng, kĩ thuật kết cấu, nghệ thuật tổ hợp… đã cho phép người La Mã lúc bấy giờ thực hiện ước vọng của mình là biến Roma “từ một thành phố làm bằng đất sét thành một thành phố cẩm thạch” (lời hoàng đế Augustus). Từ sự giàu có của đế chế, người La Mã cổ đại đã dựng lên rất nhiều công trình kiến trúc nằm rải rác trên khắp cả đế quốc. Những công trình này đã làm cho người đời nay phải thán phục trước vẻ đồ sộ, bền vững và tính ích lợi của chúng. Đấu trường Colosseum được xem là tiêu biểu nhất cho nền văn minh La Mã.
Đầu tiên công trình này mang tên Amphitheatium Flavium, nghĩa là đại hí viện của triều đại Flavius. Tên gọi Amphitheatium đã nói lên công dụng của nó là dùng trong việc giải trí. Tuy nhiên, ngoài mục tiêu giải trí, kiến trúc còn muốn thể hiện một mục đích khác: Là biểu tượng cho sự hùng mạnh, tính vĩ đại của thành Roma thời ấy. Về sau, kiến trúc mới có tên là Colosseum nghĩa là một bức tường khổng lồ hoặc một đại hí viện, và danh xưng này tồn tại cho đến ngày nay.
Tương truyền, đế quốc La Mã đã cưỡng bức 80.000 tù binh người Do Thái lao động cật lực trong 8 năm ròng rã mới xây dựng xong công trình to lớn này (72-80). Vị vua đầu tiên ra lệnh xây cất Colosseum là hoàng đế La Mã Titus Flavius Vespasianus trị vì từ năm 69-79. Công trình được kế tục và hoàn thành bởi người kế vị là hoàng đế Titus Flavius Sabinus Vespasianus trị vì từ năm 79-81. Đây là một kiến trúc lộ thiên nhiều tầng, hình bầu dục, nằm trên diện tích 20.000m2, với chu vi 527m, đường kính vòng tròn nhỏ là 154,7m, đường kính vòng tròn lớn là 186,55m, chỗ cao nhất là 48m. Vật liệu chủ yếu là đá cẩm thạch travertine – một loại cẩm thạch đẹp được khai thác ở vùng Tavoli nước Italia. Ngoài ra, gạch nung và đá fufa cũng được dùng để xây các kiến trúc phụ. Đấu trường này có bốn tầng dùng làm khán đài, với sức chứa 5 vạn người, trong đó 4,5 vạn chỗ ngồi và 0,5 vạn chỗ đứng (các tài liệu cổ còn đưa ra con số 8,7 vạn chỗ ngồi). Số dãy ghế chạy theo vòng tròn từ dưới lên trên có tới 60 hàng, chia thành 5 khu vực với 60 cửa ra vào riêng lẻ. Hoàng đế và những người thân cận có lối đi riêng. Tầng trệt là tầng kiến trúc tương đối phức tạp. Nó được lát gỗ và ngăn thành nhiều phòng. Tuy nhiên, khu vực được sự thu hút, chú ý nhiều nhất của khán giả đó chính là bãi đấu – nằm ngay tại trung tâm của đấu trường. Đây là một khu đất bằng phẳng hình chữ nhật, trên trải cát, có chiều rộng 85m, chiều ngang 55m, xung quanh là bức tường cao để bảo vệ an toàn cho người xem. Theo cách tính hiện nay thì đấu trường chứa được khoảng 4,5-5 vạn người. Nơi đây đã từng tổ chức các cuộc đua ngựa, thi đấu thể thao, duyệt binh, biểu diễn ca múa, nhưng những trận đấu thú dữ (cọp, beo, sư tử)  là thường xuyên hơn cả để làm thú vui cho vua chúa và quý tộc. Hấp dẫn khán giả nhất là những trò đấu giữa người với thú, giữa người với người được gọi là các đấu sĩ – gladiator (xuất phát từ từ gladius có nghĩa là lưỡi gươm). Các đấu sĩ này được trang bị gươm, khiên, trong khi đấu họ có quyền giết chết đối thủ của mình.
Kiệt tác nghệ thuật của nhân loại

Biểu tượng văn hóa các nước: Bài 2: Đấu trường Colosseum

Đấu trường Colosseum (Ý). Ảnh: I.T
Sự ra đời của đấu trường Colosseum thể hiện rõ nét đặc trưng của người La Mã cổ đại. Họ là một dân tộc có đầu óc thực dụng, thích sự bề thế đồ sộ, nên khi thiết kế công trình kiến trúc, thường để ý đến công năng sử dụng của nó hơn là tìm kiếm sự hài hòa, cân đối giữa môi trường xung quanh. Đối với họ cái đẹp, cái tinh tế, cái chất thơ mà người ta thường thấy ở các công trình kiến trúc khác phải nhường chỗ cho cái hùng vĩ, đồ sộ, nguy nga. Vả chăng đây cũng là cách người La Mã muốn chứng tỏ cho các dân tộc bị khuất phục thấy sự vĩ đại, tráng lệ và giàu có của đế chế họ. Mặt khác, nếu chúng ta nhìn lại quá trình hình thành nên đế chế La Mã quả là một quá trình gây chiến quyết liệt, không ngừng chống các dân tộc bé nhỏ hơn. Điều đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến tư tưởng và nếp sống sinh hoạt của người La Mã. Họ đặc biệt thích các trò giải trí tạo cảm giác mạnh, kể cả cảm giác này có được bằng sinh mệnh con người. Những thú vui này đối với người La Mã cổ đại là một nhu cầu cần thiết không kém gì thức ăn, nước uống hằng ngày. Vì vậy có rất nhiều hí trường dựng lên. Và đấu trường Colosseum là công trình cỡ lớn được xây dựng không nằm ngoài mục đích phục vụ cho những trò giải trí bạo lực ấy.
Theo thời gian, cùng với sự hủy hoại của thiên nhiên và con người, vào thế kỷ XVIII, một trận động đất mạnh làm sụp đổ 2/3 đấu trường. Đến năm 1874, công trình được trùng tu lớn. Từ đó đến nay, nó vẫn được xếp vào hàng những kiệt tác nghệ thuật của nhân loại, báu vật trong kho tàng văn hóa của loài người. Bởi lẽ, ngoài giá trị nghệ thuật sẵn có vốn thu hút nhiều chú ý của các nhà nghệ thuật, công trình này còn có ý nghĩa lịch sử lớn lao – đánh dấu một thời kì hưng thịnh, huy hoàng của đế chế La Mã. Và báu vật đó luôn hiên ngang, sừng sững trên những chiếc tem thư xinh xắn, nhỏ bé đầy thú vị này.
ThS. Nguyễn Hiếu Tín
Bài 3: Hanbok – trang phục truyền thống Hàn Quốc
Nếu như người Việt Nam chúng ta tự hào về chiếc áo dài dân tộc thì Hanbok là niềm kiêu hãnh của người dân Hàn Quốc.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *